Üniversite Öncesi İngilizce Hazırlık

Üniversite öncesi İngilizce hazırlık, öğrencinin yalnızca “İngilizcem iyi mi?” sorusuna cevap aradığı bir süreç değildir. Asıl soru şudur: Öğrenci hedeflediği akademik programa İngilizceyle okuyacak, yazacak, dinleyecek, sunum yapacak ve ödev teslim edecek kadar hazır mı?

Bazı öğrenciler için önce genel İngilizce gerekir. Bazıları için IELTS veya TOEFL gibi sınav hazırlığı daha doğru olabilir. Bazı öğrenciler sınav skorunu alsa bile akademik yazma, kaynak kullanımı ve ders takip becerileri için akademik İngilizceye ihtiyaç duyabilir. Akademik ve dil eksikleri birlikteyse foundation veya pathway seçenekleri değerlendirilebilir.

Doğru yol; öğrencinin mevcut seviyesi, hedef programı, başvuru takvimi, sınav şartı, akademik geçmişi, bütçesi ve ülkeye göre resmî koşullarla birlikte belirlenmelidir.

Üniversite öncesi İngilizce hazırlık nedir?

Üniversite öncesi İngilizce hazırlık, öğrencinin yurtdışında bir lisans, yüksek lisans, foundation, pathway veya benzeri akademik programa başlamadan önce İngilizce ve akademik çalışma becerilerini güçlendirmesidir.

Bu hazırlık yalnızca konuşma pratiği değildir. Öğrencinin şu becerileri değerlendirilmelidir:

  • Akademik metin okuyabilme
  • Ders dinleyebilme
  • Not alabilme
  • Essay yazabilme
  • Kaynak kullanabilme
  • Sunum yapabilme
  • Grup çalışmasına katılabilme
  • Akademik e-posta yazabilme
  • Sınav şartını karşılayabilme
  • Üniversite ders temposuna uyum sağlayabilme

Bu hazırlık kimler için gereklidir?

  • Hedef üniversite için İngilizce şartını henüz karşılamayanlar
  • IELTS/TOEFL veya benzeri sınav skoru eksik olanlar
  • Günlük İngilizce konuşabilse de akademik yazmada zorlananlar
  • Akademik metin okumakta yavaş kalanlar
  • Lise eğitimini Türkçe veya kısmen İngilizce tamamlayanlar
  • Yurtdışı akademik sisteme ilk kez geçecek öğrenciler
  • Foundation veya pathway ihtimali olan adaylar
  • Yüksek lisans öncesi akademik İngilizce eksikleri olanlar
  • Ders dinleme ve not alma konusunda kaygı yaşayanlar

Kimler doğrudan üniversiteye başlayabilir?

Bazı öğrenciler doğrudan üniversite veya yüksek lisans programına başlayabilir.

  • Hedef kurumun İngilizce şartını karşılıyorsa
  • İstenen sınav skorunu aldıysa
  • Her beceri için minimum alt skor şartını karşılıyorsa
  • Akademik writing konusunda yeterliyse
  • İngilizce ders dinleme ve not alma deneyimi varsa
  • Akademik metin okumaya alışkınsa
  • Hedef programa akademik olarak uygunsa
  • Başvuru ve vize takvimiyle uyumluysa

Ancak İngilizce kabul şartını karşılamak, öğrencinin ilk dönem hiç zorlanmayacağı anlamına gelmez. Doğrudan başlayacak öğrenciler bile akademik okuma, writing ve ders takip becerilerini önceden güçlendirmelidir.

Genel İngilizce, sınav hazırlığı ve akademik İngilizce farkı

Genel İngilizce

Genel İngilizce, temel dil becerilerini güçlendirmeye odaklanır. A1–A2 seviyesindeki öğrenciler, günlük konuşmada zorlananlar veya henüz sınav/akademik programa hazır olmayanlar için ilk basamak olabilir.

Sınav hazırlığı

Sınav hazırlığı; IELTS, TOEFL, PTE veya başka bir sınavın formatına ve ölçme kriterlerine odaklanır. Hedef kurum sınav skoru istiyorsa ve öğrencinin seviyesi sınav çalışmasına uygunsa değerlendirilebilir.

Akademik İngilizce

Akademik İngilizce, öğrencinin üniversite ortamında İngilizceyle çalışmasına odaklanır. Essay, kaynak kullanımı, not alma, sunum ve akademik okuma gibi becerileri kapsar.

IELTS hedefleyenler için yurtdışı dil okulu rehberini inceleyin.

Akademik İngilizce İçin Yurtdışı Eğitim rehberini inceleyin.

IELTS/TOEFL hazırlığı ne zaman gerekir?

IELTS, TOEFL veya benzeri sınav hazırlığı, hedef kurum veya program belirli bir İngilizce sınav sonucu istediğinde gündeme gelir.

  • Hedef kurum hangi sınavları kabul ediyor?
  • Minimum overall skor kaç?
  • Her beceri için ayrı minimum skor var mı?
  • Academic mi General Training mi gerekiyor?
  • IELTS for UKVI gibi özel bir sınav türü gerekiyor mu?
  • Sınav sonucu ne kadar süre geçerli?
  • Başvuru son tarihine kadar skor yetişir mi?
  • Öğrencinin mevcut seviyesi hedef skora ne kadar uzak?

Akademik İngilizce ne zaman gerekir?

Akademik İngilizce, özellikle şu durumlarda önem kazanır:

  • Öğrenci İngilizce sınav skorunu aldı ama akademik derslerden çekiniyor.
  • Essay yazma deneyimi az.
  • Kaynak gösterme ve paraphrase konusunda bilgisi yok.
  • Uzun akademik metinleri okumakta zorlanıyor.
  • Sunum yaparken zorlanıyor.
  • Sınıf tartışmasına katılmakta çekingen.
  • Yüksek lisans veya araştırma ağırlıklı program hedefliyor.

Pre-sessional English nedir?

Pre-sessional English, özellikle İngiltere bağlamında sık kullanılan bir üniversite öncesi İngilizce hazırlık yoludur. Genellikle öğrenci hedef derece programına kabul koşuluna yakınsa, program başlamadan önce belirli süreli akademik İngilizce eğitimi alabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

  • Pre-sessional her öğrenci için açık olmayabilir.
  • Hedef kurumdan teklif veya belirli skor şartı gerekebilir.
  • Programın başarıyla tamamlanması ne anlama geliyor, yazılı kontrol edilmelidir.
  • Ek sınav gerekip gerekmediği sorulmalıdır.
  • Vize rotası ayrıca kontrol edilmelidir.
  • Başarısızlık durumunda ne olacağı netleştirilmelidir.

Foundation ve pathway nedir?

Foundation

Foundation genellikle lisans öncesi hazırlık programı olarak düşünülür. Öğrenci hem İngilizce hem de akademik konu dersleri alabilir.

  • Hangi üniversite veya programlara geçiş imkânı var?
  • Geçiş şartları yazılı mı?
  • Not ortalaması şartı nedir?
  • İngilizce şartı devam ediyor mu?
  • Program sonunda doğrudan kabul mü, koşullu geçiş mi var?
  • Programı veren kurum ile hedef üniversite ilişkisi nedir?

Pathway

Pathway daha geniş bir kavramdır. Lisans, yüksek lisans, college veya üniversiteye geçiş amacı taşıyan hazırlık programlarını ifade edebilir.

Pathway ifadesi bazen pazarlama dilinde geniş kullanılabilir. Bu nedenle “geçiş garantisi”, “üniversite bağlantısı” veya “doğrudan kabul” gibi ifadeler yazılı ve resmî koşullarla kontrol edilmelidir.

Conditional admission ne demektir?

Conditional admission, öğrencinin bazı koşulları tamamlaması hâlinde akademik programa başlayabileceği anlamına gelebilir. Ancak bu her zaman tam kabul anlamına gelmez.

  • Conditional admission tam kabul değildir.
  • İngilizce şartı tamamlanmadan akademik programa başlanamayabilir.
  • Dil programının hangi düzeyi veya belgesi kabul ediliyor, yazılı kontrol edilmelidir.
  • Üniversite, college veya pathway sağlayıcısı arasındaki ilişki net olmalıdır.
  • Başarısızlık durumunda akademik geçiş olmayabilir.

Mevcut seviyeye göre hazırlık yolu

A1–A2 seviyesi

Bu seviyede öğrenci genellikle doğrudan üniversite öncesi akademik programa hazır değildir. Genel İngilizce, temel gramer, konuşma pratiği, dinleme alışkanlığı ve basit paragraf yazma ile başlanabilir.

B1 seviyesi

B1 seviyesi geçiş aşamasıdır. Öğrenci genel İngilizceyle birlikte akademik beceriye giriş, yarı zamanlı sınav hazırlığı veya kısa sunum/proje pratiğiyle ilerleyebilir.

B2 seviyesi

B2 seviyesi, üniversite öncesi hazırlık için daha güçlü bir başlangıç noktasıdır. IELTS/TOEFL hedef hazırlığı, akademik İngilizce, pre-sessional ihtimali veya pathway/foundation değerlendirmesi yapılabilir.

C1’e yakın seviye

Bu seviyedeki öğrenci çoğu zaman genel İngilizce yerine ileri academic writing, research skills, presentation, critical reading ve academic tone gibi hedefli destek almalıdır.

İngilizce seviyesine göre seçim rehberini inceleyin.

Süre planı: 4 hafta, 8–12 hafta, 3–6 ay, 1 yıl

4 hafta

4 hafta; son tekrar, akademik writing’e giriş, speaking veya sunum pratiği, IELTS strateji çalışması ve eksikleri görmek için kullanılabilir. Seviye yükseltmek veya yüksek sınav skoru hedeflemek için genellikle sınırlıdır.

8–12 hafta

8–12 hafta; B1+ veya B2 öğrenciler için sınav hazırlığı, akademik İngilizce temeli, writing geri bildirimi ve üniversite sistemine geçiş öncesi adaptasyon için daha dengeli bir süredir.

3–6 ay

3–6 ay; A2–B1 seviyesinden B2 yönüne geçiş, IELTS/TOEFL hedefi, akademik writing gelişimi veya pathway/foundation öncesi hazırlık için değerlendirilebilir.

1 yıl

1 yıllık hazırlık, genellikle foundation, pathway veya daha kapsamlı akademik hazırlık programları için gündeme gelebilir. Resmî kayıt, geçiş şartları, vize, bütçe ve başarı koşulları ayrıntılı incelenmelidir.

8–12 haftalık dil okulu planını inceleyin.

Ülkelere göre genel değerlendirme

İngiltere

İngiltere’de üniversite öncesi hazırlık denince pre-sessional English, foundation ve pathway seçenekleri sık gündeme gelir. Öğrenci hedef derece programının İngilizce koşullarına ne kadar yakınsa, pre-sessional gibi daha kısa ve hedefli seçenekler değerlendirilebilir.

Malta

Malta daha çok kısa ve orta süreli İngilizce hazırlık için değerlendirilebilir. Programın yalnızca genel İngilizce mi, yoksa akademik İngilizce veya sınav hazırlığı mı sunduğu kontrol edilmelidir.

Kanada

Kanada’da üniversite veya college hedefi olan öğrenciler için İngilizce hazırlık, pathway ve college/university readiness bağlamında değerlendirilebilir. DLI statüsü, program türü, study permit gerekliliği ve hedef akademik programla ilişki ayrıca kontrol edilmelidir.

ABD

ABD’de Intensive English Program, ESL, pathway ve conditional admission gibi kavramlar gündeme gelebilir. Conditional admission otomatik tam kabul anlamına gelmeyebilir.

İrlanda

İrlanda’da üniversite öncesi hazırlık, İngilizce dil eğitimi, foundation/pathway ve higher education geçiş planlarıyla birlikte değerlendirilebilir. Programın uygunluğu ve hedef akademik kurum koşulları kontrol edilmelidir.

Avustralya

Avustralya’da ELICOS, foundation, pathway, TAFE ve üniversite geçiş seçenekleri gündeme gelebilir. Uluslararası öğrencilere sunulan programların CRICOS kaydı ve öğrenci vizesiyle uyumu kontrol edilmelidir.

Bu sayfa herhangi bir ülkeyi “en iyi” olarak sıralamaz. Doğru ülke; hedef program, mevcut seviye, bütçe, vize çerçevesi, başvuru takvimi ve öğrencinin akademik hazır oluşuna göre değişir.

Program seçerken sorulacak sorular

Hedef soruları

  • Hedefim lisans mı, yüksek lisans mı?
  • Hangi ülke veya sistemde okumak istiyorum?
  • Hedef kurumun İngilizce şartı nedir?
  • Hedef kurum sınav skoru mu, pathway/foundation mı, pre-sessional mı kabul ediyor?
  • İngilizce dışında akademik yeterlilik eksiğim var mı?

Seviye soruları

  • Mevcut İngilizce seviyem nedir?
  • Reading, writing, listening ve speaking ayrı değerlendirildi mi?
  • Akademik writing seviyem yeterli mi?
  • Sınav hedefime ne kadar uzağım?
  • Doğrudan sınav hazırlığına hazır mıyım?

Program soruları

  • Program genel İngilizce mi, akademik İngilizce mi?
  • IELTS/TOEFL hazırlığı var mı?
  • Pre-sessional mı, EAP mi, foundation mı, pathway mi?
  • Program sonunda hangi belge veriliyor?
  • Bu belge hedef kurum tarafından kabul ediliyor mu?
  • Geçiş koşulları yazılı mı?
  • Başarısızlık durumunda ne olur?

Vize, resmî uygunluk ve program kaydı

Üniversite öncesi İngilizce hazırlıkta vize ve program uygunluğu dikkatli değerlendirilmelidir.

  • Program süresi
  • Haftalık ders saati
  • Kurumun resmî statüsü
  • Programın kaydı veya akreditasyonu
  • Uluslararası öğrenci kabul yetkisi
  • Hedef akademik programa geçiş ilişkisi
  • Vize veya study permit rotası
  • 18 yaş altı öğrenciler için guardian/welfare/custodian düzeni
  • Program sonrası uzatma veya yeni başvuru ihtimali
  • Çalışma hakkı beklentisi

Kısa süreli dil programı, uzun dönem akademik programa otomatik geçiş sağlamaz. Foundation, pathway ve pre-sessional gibi kavramlar da kurumdan kuruma değişebilir.

Akreditasyon ve kalite kontrol rehberini inceleyin.

Bütçe planlaması

Üniversite öncesi İngilizce hazırlık bütçesi yalnızca kurs ücretinden oluşmaz.

  • Kurs veya hazırlık programı ücreti
  • Foundation/pathway ücreti
  • Kayıt ücreti
  • Materyal ücreti
  • Sınav ücreti
  • Deneme sınavı veya ek değerlendirme ücreti
  • Konaklama
  • Konaklama yerleştirme ücreti
  • Depozito
  • Yemek
  • Ulaşım
  • Uçak bileti
  • Vize veya study permit giderleri
  • Sağlık veya seyahat sigortası
  • Başvuru ücretleri
  • Belge çevirisi veya noter/muvafakat giderleri
  • Program sonrası üniversite başvuru giderleri
  • Acil durum bütçesi

Bütçe çalışma hakkı varsayımına bağlanmamalıdır.

Away Bütçe Simülatörü'nü kullanın.

Konaklama ve çalışma düzeni

Üniversite öncesi İngilizce hazırlıkta konaklama, öğrencinin başarısını etkileyebilir.

  • Odada çalışma masası var mı?
  • İnternet güvenilir mi?
  • Okul–konaklama ulaşımı sürdürülebilir mi?
  • Sessiz çalışma alanı var mı?
  • Yemek düzeni öğrenciyi yoruyor mu?
  • Kütüphane veya çalışma alanına erişim var mı?
  • Uzun programlarda konaklama uzatma mümkün mü?
  • 18 yaş altıysa konaklama kuralları uygun mu?
  • Acil durumda kim sorumlu?

Karar matrisi

Kriter Ne sorulmalı? Hangi yola işaret edebilir?
Mevcut seviye A1–A2 mi, B1 mi, B2 mi? Genel İngilizce veya akademik hazırlığa geçiş
Hedef skor IELTS/TOEFL hedefi var mı? Sınav hazırlığı
Akademik writing Essay ve kaynak kullanımı yeterli mi? Akademik İngilizce / EAP
Hedef programa yakınlık Şartlara çok yakın mı? Pre-sessional
Akademik yeterlilik Lise/mezuniyet yapısı hedef sisteme uyuyor mu? Foundation / pathway
Başvuru takvimi Skor ve belgeler yetişir mi? Kısa veya uzun hazırlık planı
Ülke çerçevesi Vize ve program kaydı uygun mu? Resmî uygunluk kontrolü

Kalite kontrol listesi

Hedef ve seviye

  • ☐ Hedef ülke ve akademik program belirlendi.
  • ☐ Hedef kurumun İngilizce şartı kontrol edildi.
  • ☐ Mevcut İngilizce seviyesi ölçüldü.
  • ☐ Reading, writing, listening ve speaking ayrı değerlendirildi.
  • ☐ Akademik writing ihtiyacı belirlendi.
  • ☐ Sınav skoru gerekiyorsa hedef skor netleştirildi.
  • ☐ Başvuru takvimi çıkarıldı.

Program türü

  • ☐ Genel İngilizce mi, sınav hazırlığı mı, akademik İngilizce mi gerektiği değerlendirildi.
  • ☐ Pre-sessional ihtimali varsa hedef kurum koşulları kontrol edildi.
  • ☐ Foundation veya pathway düşünülüyorsa geçiş şartları yazılı alındı.
  • ☐ Conditional admission varsa bunun tam kabul olmadığı anlaşıldı.
  • ☐ Program sonunda verilen belgenin neyi gösterdiği soruldu.
  • ☐ Ek sınav gerekip gerekmediği kontrol edildi.

Resmî uygunluk

  • ☐ Kurumun resmî statüsü kontrol edildi.
  • ☐ Programın kayıt veya akreditasyon durumu incelendi.
  • ☐ Uluslararası öğrenci kabul uygunluğu kontrol edildi.
  • ☐ Vize veya study permit çerçevesi değerlendirildi.
  • ☐ Program adı, süresi ve haftalık ders yapısı belgelerde net.
  • ☐ 18 yaş altı öğrenciler için ek düzenlemeler kontrol edildi.
  • ☐ Çalışma hakkı beklentisi ayrı değerlendirildi.

Akademik içerik

  • ☐ Academic reading var.
  • ☐ Essay writing var.
  • ☐ Writing geri bildirimi var.
  • ☐ Presentation veya seminar practice var.
  • ☐ Referencing ve academic integrity işleniyor.
  • ☐ Note-taking ve lecture skills çalışılıyor.
  • ☐ Öğrenciye ilerleme raporu veriliyor.

Bütçe ve yaşam

  • ☐ Kurs/program ücreti hesaplandı.
  • ☐ Konaklama ve yaşam maliyeti eklendi.
  • ☐ Sınav ve başvuru ücretleri eklendi.
  • ☐ Vize/study permit ve sigorta giderleri eklendi.
  • ☐ Acil durum bütçesi ayrıldı.
  • ☐ Konaklama çalışma düzenine uygun.
  • ☐ Bütçe çalışma geliri varsayımına bağlanmadı.

Veli notu

Üniversite öncesi İngilizce hazırlık, aileler için yalnızca “çocuğumuz biraz daha İngilizce çalışsın” kararı değildir. Bu karar, öğrencinin hedef akademik programa doğru zamanda, doğru seviyede ve doğru destekle başlayıp başlamayacağını etkileyebilir.

Veliler için en önemli sorular şunlardır: Çocuğumun hedef programı net mi? İngilizce eksiği sınav skoru mu, akademik beceri mi, yoksa temel seviye mi? Doğrudan üniversite mi, foundation/pathway mi daha gerçekçi? Programın geçiş koşulları yazılı mı?

Veliler için yurtdışı eğitim karar rehberini inceleyin.

Öğrenci notu

Üniversite öncesi İngilizce hazırlık, sadece bir sınavı geçmek için yapılmaz. Üniversiteye başladığında senden İngilizceyle düşünmen, okuman, yazman, tartışman ve zamanında ödev teslim etmen beklenecek.

  • İngilizce makale okuyabiliyor muyum?
  • Essay yazarken fikrimi düzenleyebiliyor muyum?
  • Kaynak kullanmayı biliyor muyum?
  • Derste not alabiliyor muyum?
  • Sunum yaparken kendimi ifade edebiliyor muyum?
  • Hedef programa gerçekten hazır mıyım?

Sıkça sorulan sorular

Üniversite öncesi İngilizce hazırlık nedir?

Üniversite veya yüksek lisans programına başlamadan önce öğrencinin İngilizce ve akademik çalışma becerilerini güçlendirmesidir. Genel İngilizce, sınav hazırlığı, akademik İngilizce, pre-sessional, foundation veya pathway gibi farklı yollar içerebilir.

Üniversite için önce genel İngilizce mi almalıyım?

Seviyeniz A1–A2 veya düşük B1 düzeyindeyse genel İngilizce iyi bir başlangıç olabilir. Hedef kurumun sınav şartına veya akademik beceri ihtiyacına göre daha sonra sınav hazırlığı veya akademik İngilizceye geçilebilir.

IELTS skoru almak üniversiteye hazır olduğum anlamına gelir mi?

Her zaman değil. IELTS skoru kabul için gerekli olabilir; ancak akademik ders dinlemek, essay yazmak, kaynak kullanmak ve sunum yapmak ayrı becerilerdir.

Pre-sessional English nedir?

Pre-sessional English, öğrencinin hedef derece programına başlamadan önce aldığı akademik İngilizce hazırlığıdır. Genellikle öğrenci İngilizce koşuluna yakınsa ve hedef kurum uygun görüyorsa değerlendirilir.

Foundation ile pathway aynı şey mi?

Her zaman aynı değildir. Foundation genellikle lisans öncesi akademik hazırlık programı olarak kullanılır. Pathway ise daha geniş bir geçiş programı anlamına gelebilir.

Conditional admission tam kabul mü?

Hayır, her zaman tam kabul anlamına gelmez. Öğrenci belirli İngilizce veya akademik şartları tamamladıktan sonra programa geçebilir. Koşullar yazılı olarak kontrol edilmelidir.

Üniversite öncesi İngilizce hazırlık kaç ay sürer?

Bu öğrencinin seviyesine ve hedefine bağlıdır. 4 hafta kısa hedefli hazırlık için kullanılabilir. 8–12 hafta daha dengeli bir akademik veya sınav hazırlığı sağlayabilir. Seviye farkı büyükse 3–6 ay veya 1 yıllık foundation/pathway gerekebilir.

Foundation programı üniversite kabulü garanti eder mi?

Hayır. Bazı programlar belirli geçiş imkânları sunabilir; ancak not, devam, İngilizce seviyesi ve program başarı koşulları olabilir. Geçiş koşulları yazılı ve resmî şekilde kontrol edilmelidir.

Pathway programı seçerken en önemli soru nedir?

Programın hangi üniversite veya bölümlere, hangi şartlarla geçiş sunduğu sorulmalıdır. “Pathway” ifadesi tek başına yeterli değildir.

Üniversite öncesi hazırlıkta hangi ülke daha iyi?

Tek bir doğru ülke yoktur. İngiltere, Kanada, ABD, İrlanda, Avustralya ve Malta farklı seçenekler sunabilir. Doğru ülke hedef program, seviye, bütçe, vize çerçevesi ve başvuru takvimine göre değişir.

Üniversite öncesi İngilizce hazırlık çalışma hakkı sağlar mı?

Çalışma hakkı ülkeye, vize türüne, program süresine ve kurum statüsüne göre değişir. Bütçe çalışma geliri varsayımına bağlanmamalıdır.

İlgili karar rehberleri

Ülke rehberleri

Üniversite hedefin için doğru İngilizce hazırlık yolunu birlikte netleştirelim

Üniversite öncesi İngilizce hazırlıkta tek bir doğru yol yoktur. Bazı öğrenciler için genel İngilizce, bazıları için IELTS/TOEFL hazırlığı, bazıları için akademik İngilizce, bazıları için foundation veya pathway daha uygun olabilir.

Mevcut seviyeni, hedef programını, başvuru takvimini ve bütçeni birlikte inceleyerek hangi hazırlık yolunun daha gerçekçi olduğunu netleştirelim.

Üniversite hedefin için İngilizce hazırlık planını birlikte oluşturalım.

Ücretsiz ön görüşme talep et

WhatsApp üzerinden yaz

Resmî kaynaklar ve son kontrol

Son resmî kaynak kontrolü: 14 Temmuz 2026

Pre-sessional, foundation, pathway, conditional admission, sınav kabul şartları, vize/study permit uygunluğu, çalışma hakkı ve geçiş koşulları ülkeye, kuruma ve başvuru tarihine göre değişebilir. Yayın öncesinde ve her başvuru öncesinde güncel resmî kaynaklar yeniden kontrol edilmelidir.